Opłata skarbowa: pełnomocnictwo złożone u komornika

Iwo Fisz        22 sierpnia 2011        8 komentarzy

Złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym podlega opłacie skarbowej (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635)).

Czy podlega opłacie skarbowej złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez komornika sądowego?

Wydawałoby się, że nie. Postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez komornika, nie jest przecież postępowaniem sądowym – sąd jedynie sprawuje nadzór judykacyjny nad komornikiem (art. 759 par. 2 K.p.c.).

Sama ustawa o komornikach sądowych i egzekucji stanowi, że komornik jest

funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.

Nie jest on zatem sądem, nie pozostaje w strukturze sądów powszechnych, ponieważ:

Sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne (art. 1 par. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych).

W całej ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych nie ma ani jednej regulacji poświęconej komornikom. Nie ma potrzeby opisywania braku związku komorników sądowych z sądami administracyjnymi, Sądem Najwyższym czy sądami wojskowymi.

Wydawałoby się zatem, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika nie jest postępowaniem sądowym, a złożenie pełnomocnictwa nie podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej.

W podobnym duchu wypowiada się doktryna:

Z kolei pod pojęciem postępowania sądowego należy rozumieć postępowanie prowadzone przed organami wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. (Jan Zdanowicz, Komentarz do ustawy o opłacie skarbowej, Warszawa 2009, teza 8 do art. 1).

Inne stanowisko zajął WSA w Gliwicach w wyroku z 16 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 192/08, którego teza jest następująca:

Postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie przepisów K.p.c., mieści się w zakresie pojęcia „postępowanie sądowe”, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 225, poz. 1635).

Systematyka Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje na to, że „wymiar sprawiedliwości” i „postępowanie sądowe” nie są pojęciami tożsamymi.

Użyte w ustawie o opłacie skarbowej określenia „złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa […] w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sadowym” wskazują, że dla powstania obowiązku podatkowego znaczenie ma to, w jakiej sprawie pełnomocnictwo jest udzielone i sam fakt jego złożenia w związku z określonym postępowaniem, a nie podmiot, któremu się je składa.

Co uzasadniono następująco:

W ocenie natomiast Sądu, określenie „postępowanie sądowe”, użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej należy pojmować w sposób szeroki, zgodnie z zakresem tego pojęcia określonym w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych -sprawy cywilne). Na kanwie tej regulacji prawnej w doktrynie (por. T. Ereciński, J. Kudowski, M. Jędrzejowska: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza, Postępowanie rozpoznawcze, t. 1, – komentarz do art. 1, s. 12, Warszawa 2004 r.) podkreśla się, że sądowe postępowanie cywilne dzieli się – w/g systematyki kodeksu – na:

a) postępowanie procesowej

b) postępowanie nieprocesowe,

c) postępowanie przed sądem polubownym,

d) postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt,

e) postępowanie zabezpieczające,

f) postępowanie egzekucyjne,

g) postępowanie w sprawach z elementem zagranicznym.

Uważam, że ten pogląd nie jest trafny. Pomięcie kwestii organu, któremu składa się pełnomocnictwo jest dla mnie nieuzasadnione i otwiera pole do profiskalnej interpretacji, opierającej się na systematyce kodeksu, bez uwzględnienia przepisów ustrojowych.

Idąc powyższą logiką – czy złożenie pełnomocnictwa mediatorowi też podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej? Wszak mediacja jest uregulowana w K.p.c. – ba, nawet rozdział o mediacji i postępowaniyu pojednawczym rozpoczyna dział zatytułowany Postępowanie przed sądami pierwszej instancji

Ponadto, jeśli postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sądowym, to dlaczego art. 11 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej ma następujące brzmienie:

Sądy przekazują organowi podatkowemu właściwemu w sprawie opłaty skarbowej zbiorczą informację o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od złożonych w sądzie dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów lub kopii.

Komornik sądem nie jest (organem administracji rządowej i samorządowej też nie – art. 11 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej) – czy zatem nie musi on przekazywać informacji zbiorczych?

{ 8 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

temelin Sierpień 22, 2011 o 19:10

Jeden komornik zażądał od nas dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, nie ukrywam – dość mocno zdziwił nas pogląd, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sądowym….

Odpowiedz

Iwo Fisz Sierpień 23, 2011 o 07:42

Zdarzyło mi się widzieć 2 przypadki, w których wierzyciel dołączał do wniosku egzekucyjnego pełnomocnictwo z opłatą skarbową – w obu przypadkach chodziło o niezawodowych pełnomocników (członkowie rodziny). Nie wiem, czy później wierzyciel zażądał zwrotu uiszczonej opłaty.

Swoją drogą – przecież brak uiszczenia opłaty skarbowej nie jest brakiem formalnym pisma, więc dlaczego komornik wzywał o jego przedstawienie (nawet zakładając, że opłatę należy uiścić)?

Odpowiedz

Kalina Jarosławska Sierpień 22, 2011 o 21:16

Ciekawe, ciekawe… Nigdy nie opłacałam pełnomocnictwa składanego do komornika ani też mnie do tego nie wzywano.

Jak by nie było, mamy do czynienia z ustawą nakładającą obowiązki publicznoprawne, a zatem powinna ona być interpretowana ściśle, a nie w sposób rozszerzający zakres nałożonych powinności quasifiskalnych (a może nawet i fiskalnych w przypadku pełnomocnictwa, bo trudno mówić tu o jakimś świadczeniu ekwiwalentnym).

Odpowiedz

Iwo Fisz Sierpień 23, 2011 o 07:50

Zgadzam się w 100 %.

Argumenty popierające stanowisko, że postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem sądowym można byłoby mnożyć: brak niezawisłości organu, jego podległość wobec zarządzeń sądu (art. 759 par. 2 K.p.c.), działanie komornika na własny rachunek, sposób powołania komornika – powołuje go Minister Sprawiedliwości, a nie Prezydent…

Pozostaje wierzyć, że wyrok WSA w Gliwicach pozostanie odosobniony, a komornicy pozostaną przy swojej dotychczasowej praktyce. Nawiasem mówiąc, wyrok WSA na tyle przyspieszył mi tętno, że chyba napiszę coś dłuższego na ten temat :).

Odpowiedz

vito Sierpień 23, 2011 o 09:13

Iwo, Twoja kobieta chyba nie przyspiesza Ci tętna tak bardzo jak wyroki WSA 😉

Odpowiedz

Iwo Fisz Sierpień 23, 2011 o 18:28

Vito, o przepływ mojej krwi to się nie martw:).

Odpowiedz

Karol Sienkiewicz Sierpień 23, 2011 o 21:16

No cóż, tak naprawdę to nie powinno się wzywać do uiszczenia opłaty skarbowej. Jeżeli niektóre sądy to robią, to taka praktyka chyba nie jest prawidłowa. W istocie sąd od razu powinien zawiadomić gminę jako organ podatkowy. I tak dzieje się w większości przypadków – jest specjalny zeszyt w sądzie, a po jakimś czasie listonosz doręcza zawiadomienie o wszczęciu postępowania.

A komornicy mówią tak – nas opłata skarbowa nie interesuje.

Ale to bardzo praktyczne podejście, jak się okazuje, niezgodne z prawem…

Odpowiedz

snk Marzec 7, 2012 o 15:09

Zgodnie z interpretacją podatkową PD-03-2-MM.31200-284 P/07, „należy stwierdzić, że dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa składany u komornika sądowego w postępowaniu egzekucyjnym jest objęty zakresem ustawy o opłacie skarbowej.” Naturalnymi wyjątkami, co także zostało opisane w ww. interpretacji, jest zawarcie umocowanie do reprezentacji w postępowaniu egzekucyjnym już w pełnomocnictwie złożonym postępowaniu rozpoznawczym przed sądem oraz przedkładania kopii takowego pełnomocnictwa.

Zastrzegam sobie nieaktualność tej interpretacji, ponieważ dopiero wczytuję się w zagadnienie.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: