Złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym podlega opłacie skarbowej (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635)).

Czy podlega opłacie skarbowej złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez komornika sądowego?

Wydawałoby się, że nie. Postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez komornika, nie jest przecież postępowaniem sądowym – sąd jedynie sprawuje nadzór judykacyjny nad komornikiem (art. 759 par. 2 K.p.c.).

Sama ustawa o komornikach sądowych i egzekucji stanowi, że komornik jest

funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.

Nie jest on zatem sądem, nie pozostaje w strukturze sądów powszechnych, ponieważ:

Sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne (art. 1 par. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych).

W całej ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych nie ma ani jednej regulacji poświęconej komornikom. Nie ma potrzeby opisywania braku związku komorników sądowych z sądami administracyjnymi, Sądem Najwyższym czy sądami wojskowymi.

Wydawałoby się zatem, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika nie jest postępowaniem sądowym, a złożenie pełnomocnictwa nie podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej.

W podobnym duchu wypowiada się doktryna:

Z kolei pod pojęciem postępowania sądowego należy rozumieć postępowanie prowadzone przed organami wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. (Jan Zdanowicz, Komentarz do ustawy o opłacie skarbowej, Warszawa 2009, teza 8 do art. 1).

Inne stanowisko zajął WSA w Gliwicach w wyroku z 16 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 192/08, którego teza jest następująca:

Postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie przepisów K.p.c., mieści się w zakresie pojęcia „postępowanie sądowe”, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 225, poz. 1635).

Systematyka Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje na to, że „wymiar sprawiedliwości” i „postępowanie sądowe” nie są pojęciami tożsamymi.

Użyte w ustawie o opłacie skarbowej określenia „złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa […] w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sadowym” wskazują, że dla powstania obowiązku podatkowego znaczenie ma to, w jakiej sprawie pełnomocnictwo jest udzielone i sam fakt jego złożenia w związku z określonym postępowaniem, a nie podmiot, któremu się je składa.

Co uzasadniono następująco:

W ocenie natomiast Sądu, określenie „postępowanie sądowe”, użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej należy pojmować w sposób szeroki, zgodnie z zakresem tego pojęcia określonym w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych -sprawy cywilne). Na kanwie tej regulacji prawnej w doktrynie (por. T. Ereciński, J. Kudowski, M. Jędrzejowska: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza, Postępowanie rozpoznawcze, t. 1, – komentarz do art. 1, s. 12, Warszawa 2004 r.) podkreśla się, że sądowe postępowanie cywilne dzieli się – w/g systematyki kodeksu – na:

a) postępowanie procesowej

b) postępowanie nieprocesowe,

c) postępowanie przed sądem polubownym,

d) postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt,

e) postępowanie zabezpieczające,

f) postępowanie egzekucyjne,

g) postępowanie w sprawach z elementem zagranicznym.

Uważam, że ten pogląd nie jest trafny. Pomięcie kwestii organu, któremu składa się pełnomocnictwo jest dla mnie nieuzasadnione i otwiera pole do profiskalnej interpretacji, opierającej się na systematyce kodeksu, bez uwzględnienia przepisów ustrojowych.

Idąc powyższą logiką – czy złożenie pełnomocnictwa mediatorowi też podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej? Wszak mediacja jest uregulowana w K.p.c. – ba, nawet rozdział o mediacji i postępowaniyu pojednawczym rozpoczyna dział zatytułowany Postępowanie przed sądami pierwszej instancji…

Ponadto, jeśli postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sądowym, to dlaczego art. 11 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej ma następujące brzmienie:

Sądy przekazują organowi podatkowemu właściwemu w sprawie opłaty skarbowej zbiorczą informację o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od złożonych w sądzie dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów lub kopii.

Komornik sądem nie jest (organem administracji rządowej i samorządowej też nie – art. 11 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej) – czy zatem nie musi on przekazywać informacji zbiorczych?

Polecam notkę na stronie fundacji FOR, dotyczącą dwóch wyroków WSA w Warszawie w dość głośnej sprawie skarg na bezczynność Prezydenta,  polegającą na nieudostępnieniu opinii w sprawie OFE: czytaj.

Art. 13 ust. 2 ustawy o lasach stanowi, że:

Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów.

Jakie to będą potrzeby? Ustawodawca niewątpliwie posłużył się tu konstrukcją uznania administracyjnego, trudno więc z góry wymienić wszelkie stany faktyczne, które pozwalałyby na przyjęcie, iż przesłanka ta jest spełniona. Łatwiej jest spróbować za to wysnuć wniosek o charakterze ogólnym – czego dokonał WSA w Łodzi w wyroku z 29 września 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 561/10:

W związku z tym, iż pojecie „szczególnie uzasadnionych potrzeb” nie zostało przez ustawodawcę wyjaśnione ocena, czy w danej sprawie istnieją takie uzasadnione potrzeby, nie może być dowolna. W tym zakresie należy przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające celem ustalenia sytuacji życiowej wnioskodawcy, w szczególności w kontekście jego bytu materialnego i rodzinnego. Przy wydawaniu tego typu decyzji organ winien również kierować się regułą z art. 7 k.p.a. i brać pod uwagę zarówno interes społeczny, jak i uzasadniony interes strony (W. Radecki, Ustawa o lasach. Komentarz, Warszawa 2008, s. 72).

Trzeba też pamiętać, że obowiązek ustalenia istnienia szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela ciąży na organie administracyjnym. Przykładowy sposób realizacji tego obowiązku wskazał WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 221/08:

organy administracyjne powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie zbadania czy w sprawie została spełniona przesłanka warunkująca zmianę lasu na użytek rolny czyli przesłanka „szczególnie uzasadnionej potrzeby właściciela lasu.” W tym celu organy administracyjne powinny m.in. wyjaśnić jak doszło do nabycia nieruchomości, która w rzeczywistości ma inne przeznaczenie, ustalić warunki życia skarżącego, warunki zamierzonego wykorzystania działki, ustalić czy skarżący jest w stanie być właścicielem zdewastowanego lasu z wszystkimi tego konsekwencjami (obowiązek odtworzenia lasu).

Podobnie, WSA w Łodzi wymienił w wyroku z 29 września 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 561/10 przykładowe okoliczności, które powinny były zostać ustalone w sprawie:

Przeprowadzone postępowanie administracyjne nie wyjaśniło, jaka jest sytuacja życiowa wnioskodawcy, szczególnie jego sytuacja materialna i rodzinna. Nie zbadano w kontekście tejże sytuacji, czy przedmiotowe działki ( ze względu na wskazywane przez skarżącego okoliczności, takich jak: ich położenie, tj. sąsiedztwo z terenami zabudowanymi i utwardzoną drogą, stosunkowo łatwą możliwość podłączenia tychże działek do instalacji wodociągowej i elektrycznej, niezbędnej przy prowadzeniu planowanej przez skarżącego produkcji) nie są jedynymi, spośród działek posiadanych przez skarżącego, na których planowana produkcja rolna i sadownicza, daje szanse powodzenia, chociażby z ekonomicznego punktu widzenia.

Polecam artykuł na portalu rp.pl pt.  Szukając funduszy, gminy nie mogą naruszać prawa, opisujący wyrok NSA wydany w sprawie o sygnaturze I FSK 1063/10.

NSA uznał, iż uchwała rady gminy, nakładająca na właścicieli nieruchomości, przy których będzie budowana kanalizacja, opłatę w wysokości 1.500 zł, jest nieważna.

Niezależnie do nieważności uchwały, ciekawa jest uwaga prof. Izdebskiego (na dole wskazanego artykułu), który stwierdza:

Podejmując ważną społecznie inwestycję, rada gminy może uchwalić samoopodatkowanie się mieszkańców. Ale ze skomplikowanej procedury, wymagającej uprzedniego referendum lokalnego, mało kto korzysta. Sprawy nie rozwiązują też przepisy o opłacie adiacenckiej ani o rencie planistycznej, ponieważ pieniądze można ściągać dopiero po wykonaniu inwestycji.

Nie mamy rozwiązań systemowych, które umożliwiałyby udział finansowy mieszkańców w korzystnych społecznie inwestycjach. Większe gminy biorą kredyty i wypuszczają obligacje. Mniejszym jest trudniej, tak więc powinny zawierać porozumienia z innymi gminami. Znaczącym źródłem finansowania mogą być różne fundusze, np. Fundusz Ochrony Środowiska i fundusze europejskie. Niestety, aby z nich skorzystać, trzeba mieć środki własne, niekiedy sięgające 50 proc. kosztów inwestycji.

Czy te słowa weźmie sobie do serca ustawodawca?